Toelichting

Schema T1 toont, per beleidsdomein, de gerealiseerde en geraamde ontvangsten en uitgaven.

In schema T2 tonen we de gerealiseerde en geraamde uitgaven en ontvangsten per soort.

Schema 3 toont hoe de financiële schulden van het bestuur evolueren. Het geeft een overzicht van:

• de (geraamde) financiële schulden op 1 januari van het boekjaar
• de nieuwe leningen en leasings die het bestuur volgens de budgettaire planning zal aangaan
• de kapitaalsaflossingen die zullen gebeuren
• de (geraamde) financiële schuld die daar op 31 december van het boekjaar uit volgt.

Globaal overzicht van de investeringen, uitgaven en ontvangsten, voor het boekjaar waarop de jaarrekening betrekking heeft.

In dit document geven we een niet-limitatief overzicht van de potentiële risico’s met een financiële impact op het bestuur. Deze toelichting kadert in artikel 177, 259 en 261 van het decreet lokaal bestuur en 3.5 van de omzendbrief KB/ABB/2019/4.

Het team Financiën heeft de ambitie om alle onderstaande risico’s met financiële impact structureel op te volgen en te remediëren waar nodig. Op basis van structurele rapportering aan het managementteam, het college en de raad zal een structurele en transparante informatiestroom ontstaan waarop beslissingen kunnen genomen worden.

Ontvangsten

Ontvangsten uit de aanvullende personenbelasting

De ontvangsten uit de aanvullende personenbelasting zijn voor Nazareth-De Pinte, net voor alle andere gemeenten, een belangrijke ontvangstenbron.

We ontvingen van de FOD Financiën 13,56 miljoen euro in 2025. We behouden ons tarief de volgende jaren op 6,9%. We hebben, gezien het percentage op onze exploitatieontvangsten, een correcte afhankelijkheidsgraad. Echter, het federaal regeerakkoord zal een daling van deze ontvangsten teweegbrengen en heeft een belangrijke impact op de financiële evenwichten van dit meerjarenplan.

De ontvangsten zijn bovendien afhankelijk van de conjunctuur, de levensstandaard en de samenstelling van de inwoners. Deze ontvangsten kunnen afnemen door de:

• Vergrijzing van de bevolking;
• Maatregelen van de federale overheid;
• Anderzijds leveren nieuwe verkavelingen en loonindexeringen ook extra inkomsten.
  
  

Beheersmaatregel:

• het maandelijks (vooruitgang van de inkohiering) en jaarlijks (evolutie van de opbrengsten) opvolgen van deze ontvangst zal ons tijdig zicht geven op de evolutie op zowel korte als lange termijn.

Ontvangsten uit de opcentiemen op de onroerende voorheffing

Deze ontvangsten lagen voor 2025 op 11,04 miljoen euro. We behouden het tarief op 787 opcentiemen.

De kadastrale inkomens, de basis voor de belastingaanslag, zijn een zeer stabiel gegeven waardoor we deze ontvangsten vrij stabiel kunnen noemen. De sterke inflatie kende een belangrijke impact op deze belasting gezien de kadastrale inkomens hoger geïndexeerd werden.

De belasting kan negatief beïnvloed worden door vrijstellingsmaatregelen van de Vlaamse overheid (vb. voor energiezuinige maatregelen, renovatie van verwaarloosde woningen,…).

Beheersmaatregelen:

• Opvolgen van de evolutie van de jaarlijkse opbrengsten om positieve of negatieve tendensen te ontdekken;
• Op regelmatige tijdstippen nieuwe simulaties opvragen bij Vlaanderen.
  
  

Ontvangsten uit andere (eigen) belastingen

De tarieven en regels van onze eigen belastingen zijn nog  niet gewijzigd waardoor we de ontvangsten correct kunnen inschatten. In de loop van 2025 werden de verschillende gemeentelijke belastingreglementen van De Pinte en Nazareth op elkaar afgestemd. De invoering van de gemeentebelasting op bedrijven is reeds gebeurd in de fusiegemeente; deze invoering heeft een belangrijke impact op de inkohiering en de fiscale ontvangsten van de gemeente.

Doorheen het jaar trachten we een zo correct mogelijke belastingaanslag te vestigen zodat we het aantal bezwaarprocedures kunnen beperken. Het aantal in te willigen bezwaardossiers is onder controle waardoor de geraamde en ingekohierde ontvangsten nauw aansluiten bij de gerealiseerde ontvangsten.

Beheersmaatregelen:

• Steeds de meest actuele informatie verzamelen om zo correct en volledig als mogelijk in te kohieren.
• Bij de (tussentijdse) vernieuwingen van de reglementen wordt rekening gehouden met informatie die volgt uit bezwaren en betwistingen uit het verleden.
  
  

Toepassing van retributiereglementen

Het lokaal bestuur probeert de retributiereglementen zo helder als mogelijk op te stellen. Daar waar mogelijk en of nodig worden de tarieven, na delegatie door de gemeenteraad, vastgesteld door het uitvoerende orgaan. In de fusiegemeente werken we met één algemeen retributiereglement. Dit zorgt voor een veel efficiëntere en transparantere werkwijze.

De reglementen dienen vanzelfsprekend correct toegepast te worden door alle medewerkers. Een correcte kennis van deze reglementen is belangrijk.

Beheersmaatregelen:

• Duidelijk overzicht behouden van alle retributiereglementen en de manier waarop deze toegepast worden;
• Een zo efficiënt mogelijke betaalcyclus met, indien mogelijk, een voorafgaande of onmiddellijke elektronische betaling.

Opvolgen inkomende subsidies

Vlaamse subsidies zijn een belangrijk deel geworden van ons financieringsevenwicht.

Lokale besturen worden sterk afhankelijk van deze subsidies om hun evenwicht te bereiken.

Het is belangrijk dat het recht op subsidies goed opgevolgd wordt zodat het bestuur haar eventuele trekkingsrechten niet verliest. De volgende jaren wensen we dit goed op te volgen zodat alle subsidies waarop het bestuur recht heeft ook effectief geïnd worden. Dit zijn middelen die onmiddellijk ten bate zijn van de gemeenschap.
zie ook https://www.vlaanderen.be/lokaal-bestuur/financiering

Er zijn ook heel wat subsidies die tijdelijk toegekend worden/werden:

• Septemberverklaring
• Compensatiefonds dividenden
• Compensatie overloop via6
• Responsabiliseringsbijdrage
• Energiecellen OCMW
• Open ruimte
• Regularisatiepremies’s contingentgesco’s
• ....

Minderontvangsten betekenen een lager beschikbaar budgettair resultaat en een negatieve impact op de autofinancieringsmarge (AFM).

Beheersmaatregelen:

• Afspraken maken rond het beheren en registreren van inkomende subsidies en de eraan verbonden uitgaven;
• Per subsidie een subsidieverantwoordelijke aanduiden die alles opvolgt;
• Prognoses proactief blijven opvolgen en integreren in het financieel beleid

Dividenden

Nettarieven van de VREG voor gas en elektriciteit bepalen in grote mate de dividenden van Fluvius. De nieuwe tariefmethodologie zorgt voor een negatieve impact op de winstgevendheid van Fluvius en dus ook onze toekomstige dividendenstroom.

In de vorige legislatuur werden de dividenden aangehouden. Fluvius werkt nu aan ramingen voor de volgende jaren. Deze lagere dividenden zouden een grote impact kunnen hebben op onze autofinancieringsmarge. Ook de overstap van Gaselwest naar Imewo heeft een impact op onze dividenden. Distributienetbeheerder Imewo hanteert een andere dividendpolitiek dan Gaselwest.

Inkomstenverlies betekent een lager beschikbaar budgettair resultaat en een negatieve impact op de autofinancieringsmarge.

Beheersmaatregel:

• Prognoses proactief blijven opvolgen en integreren in het financieel beleid

Debiteurenbeheer

De debiteurenopvolging gebeurt stipt en periodiek waardoor de openstaande vorderingen onder controle zijn. Er wordt een uitgebreid traject afgelegd vooraleer we overgaan tot gerechtelijke invordering. Vanwege de eigenheid zijn de vorderingen van de cliënten sociale dienst moeilijker te vorderen. We moeten hieraan de nodige aandacht blijven besteden.

Beheersmaatregelen:

• Tijdig en periodiek uitsturen van facturen;
• Gebruik maken van moderne betaaltechnieken voor een directe afwikkeling van de transactie;
• We blijven in nauw contact met de deurwaarder om nutteloze kosten bij de uitvoeringsmaatregelen samen te bespreken (eventueel attest onvermogendheid);
• Waken over de ratio aantal effectief ingevorderde dossiers;
• Een actieve invorderingspolitiek in sociale dossiers om verjaring van vorderingen te vermijden.
  
  

Uitgaven

De uitgaven zijn onder controle maar we merken dat de exploitatie-uitgaven elk jaar te hoog geraamd worden. Dit zorgt voor een niet volledige realisatie en een hypothekering van middelen. Immers, de middelen die (onterecht) ingeschreven worden als exploitatie-uitgaven kunnen niet gebruikt worden om investeringen te financieren. Dit heeft tot gevolg dat we op te nemen leningen inschrijven in ons meerjarenplan terwijl dit, mits een correctere inschatting van exploitatie-uitgaven, zou kunnen voor lagere bedragen.

Inflatie werkingsuitgaven, indexering personeelsuitgaven

De werkingsuitgaven (groep 60/61) maar ook de personeelsuitgaven (groep 62) in de exploitatie-uitgaven staan onder hoge druk van de inflatie. Heel veel zaken die het lokaal bestuur afneemt worden gevoelig duurder.

Het ritme van de stijging van de uitgaven gaat sneller, door de sterk stijgende inflatie, dan de indexering van onze belangrijkste ontvangsten.

We zijn een dienstverlenende organisatie, hierdoor zijn personeelsuitgaven één van onze belangrijkste uitgaven. Gemiddeld stijgen de lonen met 3 %, dit houdt rekening met indexering, anciënniteits- en schaalverhogingen. Het invoeren van een nieuw organogram in de fusiegemeente kan een belangrijke budgettaire impact hebben. Dit zal minutieus moeten gebeuren in functie van de beschikbare middelen.

Meeruitgaven betekenen een lager beschikbaar budgettair resultaat en een negatieve impact op de autofinancieringsmarge.

Beheersmaatregelen:

• Door het beperkte speelveld is een goede bewaking van de kredieten belangrijk, evenals het nemen van beslissingen binnen de beschikbare ruimte;
• Nauwe kredietbewaking van de werkings- en personeelsuitgaven;
• Prognoses proactief blijven opvolgen en integreren in het financieel beleid;

Pensioenbijdrage statutaire ambtenaren en responsabiliserings-bijdrage

Een responsabiliseringsbijdrage is verschuldigd door de provinciale en lokale besturen waarvan de pensioenlast, voor hun gewezen vastbenoemde personeelsleden en/of hun rechthebbenden meer bedraagt dan de wettelijke basispensioenbijdragen die zij voor datzelfde jaar betaalt. Het verschil tussen beide (=deficit) wordt vermenigvuldigd met de responsabiliseringscoëfficiënt en het resultaat vormt het bedrag van de bruto responsabiliseringsbijdrage. De responsabiliseringscoëfficiënt is een (tijdelijke) korting die deficitaire besturen genieten op hun deficit. De responsabiliseringsbijdrage zorgt er met andere woorden voor dat de ene gemeente niet moet opdraaien voor de opgebouwde pensioenlast van de andere.

We houden in het meerjarenplan rekening met de ontvangen simulaties betreffende de responsabiliseringsbijdrage. De verdere tussenkomst door de Vlaamse overheid en de grootte ervan is onduidelijk voor de lokale besturen. We werken verder aan een derde pensioenpijler voor onze contractuele personeelsleden door de percentages aan bijdragen die we storten hoog aan te houden. Door deze maatregel te implementeren blijven we voorlopig genieten van een korting op de responsabiliseringsbijdrage. Deze kortingsmaatregel komt echter ook onder druk te staan.

De simulaties die we ontvangen van de Federale Pensioendienst blijven een stijgende trend tonen. Deze facturen betekenen een grote financiële impact op onze autofinancieringsmarge en dus (investerings-) beleidsruimte.

Beheersmaatregelen:

• Het blijven opvragen van simulaties met betrekking tot de responsabiliseringsbijdrage en de evolutie hiervan nauwgezet opvolgen;
• Kennis verwerven met betrekking tot de tussenkomst van de Vlaamse Overheid inzake de responsabiliseringsbijdrage
• We voeren een actuariële studie uit in 2026;
  
  

Betwistingen en rechtszaken

Inwoners en bedrijven vinden steeds vaker de weg naar juridische procedures om hun gelijk te halen in een dispuut waarin de lokale overheden betrokken zijn. Denken we maar aan geschillen met betrekking tot fiscaliteit, omgevingsvergunningen, overheidsopdrachten, de aansprakelijkheid als wegbeheerder, de rol als organisator van lokale evenementen enzovoort. Het is aangewezen om deze geschillen centraal op te volgen, en de mogelijke (negatieve) financiële impact tijdig en ernstig in te schatten.

Indien nodig kan het gemeentebestuur financiële reserves aanleggen als er onzekerheid is wat betreft de goede afloop van een hangend geschil van een belangrijke omvang.

De hangende juridische geschillen zijn eerder beperkt en kaderen in dossiervorming van fiscaliteit en omgevingsvergunningen. Het lokaal bestuur tracht zich zo goed als mogelijk in te dekken en vraagt steeds juridisch advies mocht er een juridisch geschil dreigen te ontstaan.

Beheersmaatregelen:

• Goed opvolgen van de lopende juridische geschillen;
• Nadenken over aanleggen van reserves voor geschillen met een groot risico;
• Blijvend onderzoek naar voldoende dekking voor onze aansprakelijkheid in de verschillende verzekeringspolissen.

Financiële linken met verbonden besturen

De belangrijkste werkingssubsidies betalen we aan de Politiezone, de Hulpverleningszone en de Zorgband.

De impact van het lokaal bestuur op deze begrotingen is laag. Via overleg tracht het lokaal bestuur wel te wegen op de te betalen dotaties. De uitgaven van deze besturen bestaan voornamelijk uit bezoldigingen en sociale lasten. De samendrukbare uitgaven zijn dus eerder aan de lage kant.

Een overzicht van de verbonden besturen vindt u in de documentatie. Er zijn momenteel geen verrassingen wat financiële tussenkomsten betreft bij deze besturen. Duidelijke afspraken moeten wel gemaakt worden met alle besturen zodat het lokaal bestuur wel impact heeft op haar tussenkomsten en niet louter dient als financierder.

Daarom zijn zowel met de Politiezone, de Hulpverleningszone als de Zorgband afspraken gemaakt om de doorheen de jaren opgespaarde reserve terug te laten keren naar de gemeenten. Op die manier vragen we aan onze partners om minutieus te budgetteren en enkel de gelden op te vragen die nodig zijn voor hun werking. Door middel van overleg sturen we bij waar nodig en kunnen onze satellieten ook steeds kort op de bal spelen bij opportuniteiten.

Ook aan de besturen van de erediensten vragen we een zo correct mogelijke financiële planning zodat we de middelen daar waar nodig optimaal kunnen inzetten.

Beheersmaatregel:

• Via professioneel overleg een goede en open communicatielijn opzetten met externe verbonden besturen zodat een gezamenlijk financieel beleid kan uitgestippeld worden.

Financiële linken met intercommunales

Een deel van onze werking gebeurt op intergemeentelijke wijze. Deze intercommunales realiseren belangrijke stukken van de lokale dienstverlening. Deze intercommunales helpen bij de werking of realiseren investeringen waarbij een tussenkomst (via werkingssubsidies of investeringssubsidies) van de gemeente kan gevraagd worden.

1. IVM: uitbating recyclagepark, verwerken afval;
2. TMVW-Sportdivisie: vervangingsinvesteringen Moerkensheide, uitbating van het sportcomplex, …;
3. Fluvius: Vervangingsinvesteringen armaturen en verledding, Light as a service;
4. Aquario: riolerings-investeringsprojecten versus prefinancieringslening die verder afbetaald wordt;

Beheersmaatregel:

• Het is belangrijk dat er veelvuldig in overleg wordt gegaan met deze satellietorganisaties, zodat een gezamenlijk financieel beleid kan uitgestippeld worden. 

Opstalvergoeding Care Property Invest

Voor de serviceflats in de Bommelstraat wordt een jaarlijkse canon betaald. De wedersamenstelling van de opstalvergoeding van 1 355 767,48 euro gebeurt op 14 juni 2029. Het gebouw zal dan 30 jaar oud zijn en zal de nodige aanpassingswerken vragen.

In 2019 kwam de Vlaamse Overheid een laatste keer tussen met een investeringssubsidie die integraal gebruik wordt om te voorzien in de wedersamenstelling van de opstalvergoeding.

Het beleggingsfonds wordt per 31/12/2025 gewaardeerd tegen 672.054,56 euro.

Beheersmaatregel:

• In het éénjarig meerjarenplan 2025 en de jaarrekening 2025 werd de volledige opstalvergoeding in de onbeschikbare middelen voorzien.

Financiering

Schuldenlast beheren en onder controle houden

Het schuldsaldo op 31/12/2025 van het lokaal bestuur bedraagt 11,1 miljoen euro (inclusief Farys). Tegenover deze schuld staat een actieve investeringspolitiek. De autofinancieringsmarge is meer dan voldoende om de netto-periodieke aflossingen van de schuld te dragen. Budgettair is er op 31/12/2025 een autofinancieringsmarge van 6,2 miljoen euro.

Omwille van de fusie vond er op 30/09/2024 een schuldovername plaatsvinden van 200 euro per inwoner. Dit betekent ongeveer 4,6 miljoen euro schulden die via een overname van kapitaalaflossingen en intresten niet meer betaald moeten worden door de gemeente.

Beheersmaatregelen:

• Oog hebben voor actieve schuldfinanciering en diversificatie van de kredietportefeuille;
• Bij de opmaak van het MJP een goede inschatting maken van de op te nemen leningen en de eraan verbonden aflossingen en intresten;
• De algemene schuldenlast onder controle houden door het bepalen van ratio’s en het bewaken van de autofinancieringsmarge.

Organisatiebeheersing

Fraude in betalingsverkeer

Besturen worden geconfronteerd met creatieve oplossingen met het oog op het uitvoeren van financiële transacties zodat deze terechtkomen bij een malafide begunstigde. In deze optiek zijn er beheersmaatregelen in het kader van het betalingsverkeer en het verwerken van inkomende facturen. De medewerkers zijn gevraagd voorzichtigheid te bieden in wijzigende gegevens van onze leveranciers.

Ook CFO-fraude (mailverkeer van algemeen of financieel directeur aan medewerkers om betalingen uit te voeren) is in opmars. Ook hier zijn de communicatielijnen in onze organisatie uiterst kort dat we deze frauduleuze praktijken steeds hebben kunnen opvangen.

Beheersmaatregel:

• Duidelijke afspraken maken wie wat mag wijzigen van betaalgegevens en welke informatie op welke manier opgevraagd moet worden bij onze begunstigden.

Projectplanning in functie van beschikbare budgetten en liquide middelen

Een oud zeer in heel veel gemeentebesturen is de lage graad van de realisatie van het vooropgestelde investeringsprogramma. Uitvoeringsgraden lager dan 60% zijn geen uitzondering. Dit zorgt voor heel veel problemen, niet alleen inzake optimale projectplanning, maar eveneens kan dit leiden tot onrealistische budgettering en vooral inefficiënte financiering.

De BBC wil hiervan uitdrukkelijk afstappen en beoogt de financiering te sturen vanuit liquiditeitsnoden en niet langer vanuit de budgetten. Maar ook dit vereist binnen de besturen een degelijk projectmanagement, wat niet alleen een duidelijke en tijdsgebonden planning inhoudt, maar al evenzeer een realistisch en haalbaar investeringsprogramma. Nog te vaak worden vanuit politiek oogpunt projecten en investeringen in een bepaald jaar ingeschreven, terwijl vooraf goed geweten is dat deze niet haalbaar zijn. Hoeveel een stad/gemeente op jaarbasis kan investeren is immers zowel financieel als operationeel gelimiteerd.

Dergelijke wijze van budgettering belast de administratie onnodig. Enerzijds de uitvoerende diensten, die de druk en stress ervaren om het onhaalbare toch mogelijk te maken. Anderzijds de financiële dienst, die zijn thesaurieplanning en het aangaan van nieuwe leningen niet kan stoelen op betrouwbare cijfers en assumpties.

Beheersmaatregelen:

• Monitoringtool ontwikkelen om te komen tot realistische projectplanning;
• Projectfiches gebruiken en laten valideren voor projecten met een belangrijke financiële impact;
• Periodieke rapportering over de vooruitgang van projecten en budgetten.